آشپزی ایرانی امروزه به عنوان یکی از مکاتب اصلی آشپزی در جهان شناخته شده است. بهرغم اندک بودن منابع تاریخی که در آن به شیوه پخت و پز ایرانیان اشاره شده باشد، اما مطالعه همین منابع محدود نیز بیانگر آن است که آنچه امروز به عنوان سنت آشپزی ایرانی در جامعه دنبال میشود، بازمانده همان سنتی است که در سدههای پیش از اسلام و پس از ورود اسلام نیز در کشور مرسوم بوده و با همان ویژگیها و البته تکامل یافتن در گذر زمان و تاثیرپذیری از آشپزی دیگر اقوام به دوره معاصر منتقل شده است.
هم اکنون نیز مکتب آشپزی ایرانی به عنوان یکی از مکاتب آشپزی شناخته شده و سابقهدار در عرصه جهانی مطرح است که خوراکهای متنوعی را با ترکیبات گوناگون در بر میگیرد. از ویژگیهای بارز این مکتب میتوان به مصرف فراوان برنج، دم کشیدن و جا افتادن غذا با حرارت ملایم و یکنواخت، شیوه پخت یکسان و برخورداری از طعم و مزه ملایم اشاره کرد که همه این خصوصیات در فرآیند تهیه خوراک ایرانی منجر به خوش طعمی و مقبولیت آن میشود. آنچه از سفرنامههای بسیاری از سیاحان نیز قابل استنباط است اینکه بیشتر آنان خوراک ایرانی را از نظر طعم و ظاهر پسندیدهاند و بسیاری از گردشگرانی که در دوره کنونی نیز به کشورمان سفر میکنند، نظر مشابهی دارند. از دیگر ویژگیهای خوراک ایرانی ارزان بودن آن نسبت به خوراکهای بسیاری از ملل دیگر در سطح دنیا است، که مصرف آن از نظر هزینه نیز برای گردشگران به نسبت مقرون به صرفه خواهد بود.
همه آنچه که گفته شد حاکی از ظرفیت بالای خوراک ایرانی برای مطرح شدن در عرصه جهانی از طریق برندسازی برای آن است، موضوعی که تاکنون چندان مورد توجه قرار نگرفته است. این در شرایطی است که بسیاری از کشورها در راستای برندسازی برخی خوراکهای ملی خود گام برداشته و در این زمینه نیز عملکرد موفقی داشتهاند، تا جاییکه امروزه برخی از خوراکهای ملل دیگر از مقبولیت جهانی برخوردار شدهاند. چنانکه در کشورمان ایران نیز سری به رستورانهای ملل و فودکورتهای فعال در سطح پایتخت بزنیم، میتوانیم شاهد طبخ و عرضه غذاهای کشورهای دیگر باشیم، این در شرایطی است که جای خالی خوراکهای ایرانی در رستورانهای ملل و فودکورتهای سایر کشورها برای هموطنان ایرانی و سایر ملیتها که به این اماکن میروند، کاملا محسوس است.
حاصل سخن آنکه خوراک ایرانی از مولفههای فرهنگ دیرپای مردمان سرزمینمان بوده و علاوه بر تنوع خوراکهای ملی و فراوانی آن در رده انواع پیشغذا، خوراک اصلی و دسر، تنوع آن از هر منطقه به منطقهای دیگر نیز قابل توجه است. خوراکهایی که بهرغم تنوع فراوان، نه تنها همه انواع آن بابمیل قریب به اتفاق ایرانیان است، بلکه توانسته با خوش نشستن به ذائقه بسیاری از گردشگران خارجی نظر آنان را نیز به سوی خود جلب کند. از این رو فراهم آوردن شرایط طبخ و عرضه این خوراکها و برخورداری آنان از برند خاص در دیگر کشورها ضرورتی انکارناپذیر در راستای معرفی مکتب آشپزی ایرانی به جهانیان است.
یادداشت از فرشید کریمی
