در تقویم گردشگری دنیا روز 21 فوریه برابر با دوم اسفند به عنوان روز جهانی راهنمایان گردشگری تعیین شده است. بنابر تعریف فدراسیون جهانی راهنمایان گردشگری (WFTGA)، راهنمای گردشگری فردی است که به زبان گردشگران به توضیح و تفسیر پیرامون میراث فرهنگی و طبیعی یک منطقه میپردازد. این تعریف خود بیانگر اهمیت جایگاه راهنمایان گردشگری و نقش تاثیرگذار آنان در معرفی هدفمند یک جاذبه گردشگری است؛ چراکه فن بیان و مهارتهای یک راهنما در معرفی یک جاذبه در نگرش مثبت گردشگران نسبت به اهمیت آثار فرهنگی و طبیعی و ضرورت حفظ و پاسداشت این آثار بسیار تاثیرگذار است.
برای اینکه یک راهنما بتواند مسئولیت خود را در این رابطه به بهترین شکل ممکن انجام دهد، باید نکاتی را در حین اطلاعرسانی به مخاطبان یک اثر مورد توجه قرار دهد که از مهمترین آنها میتوان به ایجاد انگیزه در مخاطب برای گوش سپردن حقیقی به اطلاعاتی اشاره کرد که راهنما در اختیار او قرار میدهد؛ علاوه بر این لازم است برای گروههای سنی متفاوت نیز شیوههای بیانی خاص را به کار گیرد.
نکته دیگری که راهنما باید به آن توجه داشته باشد کیفیت و کمیت اطلاعاتی است که قرار است به مخاطب اثر ارائه دهد؛ چراکه این، اطلاعات ارائه شده از سوی فرد راهنما است که بازدیدکننده را نسبت به شناخت زوایای پیدا و پنهان یک اثر تشویق میکند. این امر خود بر تعلق خاطر گردشگران نسبت به اهمیت وجود این آثار و ضرورت حفظ، معرفی و پاسداشت آنان میافزاید.
از سوی دیگر این راهنمایان هستند که میتوانند با معرفی ظرفیتهای گردشگری به ویژه در مناطق کمتر شناخته شده و مغفولمانده نقش تاثیرگذاری در کمک به اقتصاد جوامع محلی ایفا کنند و در حین این معرفی، گردشگران را نسبت به خط قرمزهای موجود برای حضور در یک منطقه آگاه سازند. خطوط قرمزی که در صورت عدم توجه و رعایت از سوی گردشگران میتوانند تهدیدی برای جوامع محلی و آثار موجود در یک منطقه باشند و تبعات زیانباری را بر محیط زیست و بازماندههای تاریخی و فرهنگی یک منطقه به جای بگذارند؛ از این رو راهنمایان را میتوان از عناصر پایداری در توسعه گردشگری دانست.
علاوه بر این نقش راهنمایان گردشگری چنان حائز اهمیت است که عملکرد نامطلوب این افراد نارضایتی گردشگران و برداشت منفی آنان از حضور راهنمایان را در صنعت گردشگری به دنبال خواهد داشت. از این رو راهنمایان باید بر اهداف، خواستهها و نیازهای گردشگران واقف بوده و در جهت نزدیکسازی خدمات با این خواستهها نیز دائما تلاش کنند. مخلص کلام آنکه راهنمایان به عنوان رابط میان گردشگران با جاذبههای گردشگری از ستونهای اصلی این صنعت به شمار میروند که بدون حضور آنان قطعا این صنعت نوپا ماهیت خود را از دست خواهد داد. کلام آنان ابزاری است در خدمت آموزش و آگاهیبخشی به بازدیدکنندگان نسبت به ضرورت حضور و حفظ تمامی ظرفیتهای گردشگری یک منطقه و بهرهوری هدفمند و پایدار از این ظرفیتها به گونهای که توسعه اقتصادی جوامع محلی را نیز به دنبال داشته باشد.
یادداشت از فرشید کریمی
