چند صباحی است که در حوزه گردشگری ایران مبحثی با عنوان «گردشگری حلال» مطرح است؛ محصولی جدید از صنعت گردشگری ویژه مسلمانان که ابعاد گوناگونی چون غذا، تفریحات و خدمات گردشگری حلال را شامل شده و تمامی فعالیتهای آن از نظر قوانین اسلامی مجاز شمرده میشود. ترکیه و مالزی از کشورهای پیشرو در این عرصه هستند که در کنار انواع خدماتی که برای جذب گردشگران تدارک دیدهاند، امکاناتی را نیز برای استفاده گردشگران مسلمان فراهم آوردهاند. این خدمات شامل سرو غذاها و نوشیدنیهای حلال، عدم سرو مشروبات الکی، ارائه خدمات تفریحیورزشی ویژه خانمها و آقایان به شکل مجزا و همینطور سرو غذاهای حلال در پروازها است. با توجه به آنچه گفته شد سوالی که مطرح میشود اینکه، مگر خدمات گردشگری در ایران خدماتی حلال نیست که حال این چنین موضوع رونق گردشگری حلال در دستور کار برخی از فعالان این عرصه قرار گرفته است و حتی برای آن گواهینامه نیز تعریف میشود؟
ایران کشوری اسلامی است و از این رو احکام و موازین شرعی در تمامی ابعاد در آن اجرا میشود و گردشگری را نیز به عنوان یکی از رویکردهای فعالیتهای اقتصادی تحتتاثیر خود قرار میدهد؛ علاوه بر این، گردشگران مذاهب دیگر نیز هنگامی که به کشورمان وارد میشوند، ملزم به رعایت موازین اسلامی حاکم هستند. طبق قوانین، هتلها حق سرو هیچ نوع خوراک حرام و یا نوشیدنیهای الکلی را ندارند؛ سالنهای ورزشی و آرایشگاهها برای زنان و مردان مجزا هستند و حتی در خطوط هوایی ایران نیز غذا و نوشیدنی غیرمجاز ارائه نمیشود. از این رو خواسته یا ناخواسته ایران مقصدی حلال برای گردشگران مسلمان خواهد بود.
بنابراین باید گفت تب تندی که امروزه برای رونق گردشگری حلال در دستور کار متولیان گردشگری کشور قرار گرفته است تنها برای عقب نماندن از موج شکلگیری برند گردشگری حلال در دنیا است که نقش بسیار جدی در اقتصاد گردشگری برخی از کشورها دارد، در حالی که باید در نظر داشته باشیم گردشگری ایران نیز در روال عادی خود گردشگری حلال است و ما نه در بحث خدمات بلکه در بحث اطلاعرسانی، تبلیغات و بازاریابی در این حوزه باید تمرکز کرده و با تبلیغ در بازارهای هدف به جذب هرچه بیشتر گردشگران مسلمان به کشورمان کمک کنیم. پر واضح است که استانداردسازی خدمات در حوزه گردشگری میتواند شرایط مساعدتری را برای ایران در بازار رقابتی با سایر کشورهای فعال در این شاخه از گردشگری رقم بزند. نکته دیگر اینکه، اعطای گواهینامه گردشگری حلال نیز در عمل تلاشی بیمعنی در راستای برندسازی ایران در حوزه گردشگری حلال به شمار میرود و آب در هاون کوبیدن مثال بارزی در رابطه با این اقدام است، چراکه معضل اصلی گردشگری کشور ما در حال حاضر نبود زیرساختهای مناسب و استاندارد است، وگرنه که طبق ضوابط دینی و همینطور قوانین گردشگری هیچ یک از هتلها مجاز به ارائه خدمات غیرحلال به گردشگران نیستند. در این راستا آنچه باید مورد توجه قرار گیرد، استانداردسازی خدمات در حوزه گردشگری کشورمان است؛ خدماتی که تماما حلال است. بنابراین گردشگری حلال در کشور ظرفیتی بالقوه است که با استانداردسازی خدمات در کنار بازاریابی و تبلیغات بالفعل خواهد شد.
یادداشت از فرشید کریمی
